Ongemakkelijke waarheid

Auteur: Bart van Broekhoven.

In 2007 heb ik een DVD gekocht; An Inconvenient Truth. Ja, toen kocht je nog DVD’s. Dat is ondertussen alweer 9 jaar geleden, ik was toen begin 20. Deze documentaire over de ongemakkelijke waarheid van de opwarming van de aarde heeft een stevige indruk op me gemaakt en fungeerde tevens als een wake-up call. Ik werd bewust van een naderend probleem, dat daarvoor voor mij niet bestond.

Eén fragment in het bijzonder is me sterk bijgebleven. De heer Gore, voormalig vicepresident van de Verenigde Staten en milieuactivist, visualiseert de toename van de temperatuur en CO2-concentratie in de afgelopen 650.000 jaar met een hoogwerker waarop hijzelf plaatsneemt. Meestal schommelde de CO2-concentratie in onze atmosfeer tussen de 180 en 280 ppm: het verschil tussen wel of geen ijstijd. Maar sinds het begin van de industriële revolutie gaat de curve bijna loodrecht omhoog naar het toenmalige (2006) niveau: 380 ppm. Als we doorgaan met emissies van CO2 op de huidige voet zal de concentratie over 50 jaar uitkomen op 600 ppm. De hoogwerker staat dan op zo’n 5 meter.

Deze waarden zijn extreem te noemen en hebben een effect op ons klimaat op aarde. Er bestaat brede consensus over dat sinds de industrialisering de toegenomen uitstoot aan CO2 een sterke bijdrage levert aan een verandering in het klimaat.

Voor 2007 was het klimaatbewustzijn bij heel weinig mensen onder de aandacht. Dit leefde enkel onder een select gezelschap. Hoe anders is dat nu. Elektrische auto’s? Zonnepanelen op het dak van je woning? Nu heel gewoon, nog geen 10 jaar geleden een bijzondere verschijning.

Het bedrijfsleven is zich massaal op duurzaam en groen gaan richten. Zo ook de energieleveranciers. Begin 2000 was het aanbieden van groene stroom een niche product, nu de standaard en heb je het moeilijk indien de energiemix uit te veel fossiele brandstof bestaat. Opmerkelijk genoeg wordt er in Nederland nog weinig hernieuwbare energie geproduceerd. In 2000 lag het percentage van de totale hoeveelheid hernieuwbare elektriciteit (binnenlandse productie) op ongeveer 2%. In 2009 was dit bijna 9%. In 2015 beslaat dit aandeel ongeveer 11%. Je hoeft geen klimaatwetenschapper te zijn om te zien dat dit problematisch is in het licht van ons klimaat.

“Over vele jaren zullen onze kleinkinderen terugdenken aan 12 december 2015”, zei Al Gore eind vorig jaar. Het klimaatakkoord Parijs werd getekend. Een uniek en historisch verdrag waarin 195 landen afspraken om alles op alles te zetten om te voorkomen dat de aarde de komende tijd 2 graden zal opwarmen. Wat gaat de bijdrage van Nederland zijn? Daar zijn natuurlijk plannen voor. De eerste tekenen aan de wand worden zichtbaar. Het afgelopen decennia werd energiebewustzijn voornamelijk gestimuleerd. Zuinige auto’s kregen fiscaal voordeel, konden wegenbelasting vrij over de wegen rollen, er was subsidie op de aanschaf van zonnepanelen, woningisolatie werd onder de aandacht gebracht, er kwamen energielabels voor huizen etc. Stimulering stond centraal. Binnen nu en afzienbare tijd gaat dit moeten kantelen naar bestraffing bij niet naleving van energie afspraken. Dat gebeurt nu al in zekere mate, maar het beeld is dat dit gaat verscherpen. De overheid zal in eerste instantie het bedrijfsleven gaan beboeten. Daarna zal ook de burger op het vizier komen.

Goed voorbeeld doet volgen

Kennelijk zijn wij niet zelf in staat om het tij te keren en ons te behoeden voor de desastreuse gevolgen van deze klimaatverandering. We zijn gewoontedieren en willen niet zonder meer veranderen. Hiervoor zijn financiële prikkels nodig, we zijn immers verslaafd aan het kapitalisme. Het bedrijfsleven vervult hier een leidende rol. Zouden energieleveranciers echt op zoek gaan naar duurzame energie of nieuwe verdienmodellen wanneer energie o.b.v. het verbranden van fossiele brandstoffen tot in de lengte van jaren rendabel zou zijn? Nee. Ik denk dat er voor de energiesector maar één uitkomst mogelijk is om vanuit Nederland een belangrijke bijdrage te kunnen leveren aan het klimaatakkoord en hiermee de klimaatverandering onder controle te houden.

De bedrijven zullen genationaliseerd moeten worden. Eigendom van de staat, waarbij rendement niet het primaire belang hoeft te hebben. Einde van de vrije marktwerking voor de energiesector. Voor wie dit gek vindt klinken: ten tijde van de kredietcrisis in Nederland zijn de grote systeembanken ABN- AMRO en Fortis Nederland in 2008 genationaliseerd, waarbij in 2013 SNS REAAL braaf volgde.