Ontwrichting.

Auteur: Bart van Broekhoven.

Aan het eind van de 19e eeuw, tijdens de tweede industriële revolutie, zijn er diverse grootse ontdekkingen gedaan die ons leven vandaag de dag kleuren. De gloeilamp en wisselstroommotor hebben in die tijd de basis gelegd voor onze huidige elektriciteitsbehoefte en -voorziening. In grofweg 100 jaar tijd is onze behoefte naar elektriciteit en het elektriciteitsnetwerk geëxplodeerd naar de huidige omvang. Voor die periode was het niet mogelijk om op grote schaal elektriciteit af te nemen en te transporteren. Kunnen we ons nog een leven voorstellen zonder elektriciteit? Het antwoord is nee. Ter illustratie; in 1950 werd in Nederland 7 miljard kWh verbruikt. In 2013 was dit 119 miljard kWh. Maar liefst 87% van deze enorme hoeveelheid energie is in Nederland zelf geproduceerd. Het grootste deel wordt geproduceerd in traditionele energiecentrales waar fossiele brandstoffen aan de basis liggen. De basis van het huidige business model van de energieleveranciers is de verkoop van deze opgewekte energie.

lampen die hangen vanaf plafond

Haarscheurtjes

De privatisering/liberalisering van de energiemarkt (2004) en economische krimp in Nederland, ingezet vanaf 2008, zorgen voor de eerste haarscheurtjes in dit model. Er is nu concurrentie, de prijzen van fossiele brandstoffen zijn de laatste jaren gemiddeld genomen gekrompen door onder andere de dalende vraag en er wordt meer energie opgewekt dan dat we afnemen. De externe prikkel om te veranderen is groter dan ooit. De huidige verdienmodellen zijn niet langer toekomstvast. Zolang de centrales op volle capaciteit draaien stroomt het geld binnen. Hoe anders is dat nu. Centrales worden in slaapmodus gebracht (ook wel mothballing genoemd) om onder meer het elektriciteitsoverschot op de markt te beperken. Veel centrales zijn niet meer rendabel. Daarbij heeft deze actie uiteraard invloed op de prijsstelling van elektriciteit. Leveranciers worden nu echt gedwongen innovatief te ondernemen, iets wat tot deze tijd geen noodzaak had. Leverancier X voegt een slimme thermostaat aan haar dienstverlening toe, leverancier Y zet in op de levering van digitale diensten, leverancier Z zet in op online dienstverlening (verlaging cost-to-serve). De concurrentie lijkt zich voornamelijk te richten op gadgets, online en prijs. Niet op echte duurzame energie. Het huidige korte termijn winstoogmerk staat vaak nog op prioriteit 1. De instandhouding van het gebruik van fossiele brandstoffen is noodzakelijk. De afschrijvingen op de centrales zouden niet te overzien zijn. Er zijn diverse prognoses over de aardvoorraadreserves van steenkool, aardgas, olie etc. Stuk voor stuk zien deze vooruitzichten er niet rooskleurig uit. Wat de aarde in miljarden jaren heeft opgebouwd aan natuurlijke grondstoffen verbruikt de mens in honderden jaren. Dit terwijl de grootste energiecentrale in ons zonnestelsel ons dagelijks van energie voorziet; de zon.

De zon

In de zon vinden iedere seconde ongeveer 9×1037 waterstoffusie reacties plaats. Bij elkaar leveren al die reacties een vermogen van 3,85×1026 Watt. Een gigantische hoeveelheid energie. Tot op heden wordt in onze elektriciteitsvoorziening praktisch geen gebruik gemaakt van de zon. Enkele enthousiastelingen leggen wat zonnepanelen op hun dak om zo de rekening van de leverancier wat te drukken. Er zijn lokale bewegingen om zonneparken aan te leggen, maar daar lijkt het nu een beetje bij op te houden. Vanuit de energiereuzen lijkt nog geen innovatie te komen die de huidige markt echt ontwricht.

Revolutie

Vanaf 2016 start Tesla, het innovatieve merk wat ons bijvoorbeeld de Tesla Roadster en Model S auto’s heeft gebracht, met de productie van de Powerwall. Deze innovatie heeft het in zich om de elektriciteitsafname van de leveranciers drastisch te verminderen en heeft de potentie om de huidige markt te ontwrichten. Een aardbeving met een kracht van 9 op de schaal van Richter. Een particulier kan met de Powerwall(s) i.c.m. voldoende zonnepanelen haar huishouden voorzien van de nodige elektriciteitsbehoefte. Ook voor zonsopkomst en na zonsondergang (waar de behoeftes pieken). Eindelijk kunnen we een heel klein deel van de dagopbrengst van de energie van de zon inzetten in onze energiebehoefte. Is 2016 het jaar van de start van de vierde industriële revolutie? Zijn de energiebedrijven zich bewust van deze concurrentie uit nieuwe hoek? Nemen ze deze serieus? Ik wel. Hoe gaan de leveranciers hier mee om? Ik zie de eerste productpacks vanuit de leveranciers al voor me: “Alles-in-1 Familypack: 3-jaar vast / Groen / 6x Zonnepaneel incl. installatie / Tesla Powerwall 7kWh incl. installatie / Leveringsgarantie vanuit het net” voor €149,95 per maand.